Chợ đầu mối và sàn online là hai kênh rẻ hơn rõ rệt so với chợ lẻ và siêu thị, và cả hai đều có điều kiện đi kèm. Chợ đầu mối đòi bạn dậy sớm, mua lượng lớn và có chỗ trữ; sàn online đòi bạn chấp nhận không sờ được hàng và phải chọn người bán cẩn thận. Với một số nhóm hàng thì hai kênh này rất đáng, còn với một số nhóm khác thì khoản tiết kiệm biến mất ngay khi bạn phải bỏ một phần.
Chợ đầu mối đáng khi nào
Đáng khi bạn mua lượng lớn và có chỗ trữ. Hai điều kiện.
Đáng với nhóm hàng khô để được lâu. Đậu, gạo, nấm khô.
Đáng với rau củ cứng. Cà rốt, củ cải, bí.
Không đáng với rau lá và rau thơm. Hỏng trước khi dùng hết.
Không đáng với đậu hũ. Hai ngày.
Đáng khi bạn bán hàng hoặc nấu cho nhiều người. Quy mô đủ.
Đáng khi nhà đông người. Cũng vậy.
Không đáng cho hai người ăn. Lượng tối thiểu quá lớn.
Chợ đầu mối mở rất sớm, thường từ hai ba giờ sáng. Phải dậy sớm.
Hàng đẹp hết sớm. Đi muộn thì chỉ còn hàng thường.
Phải mang theo túi và xe chở được. Lượng lớn.
Thường phải trả tiền mặt. Chuẩn bị trước.
Phép tính đúng là so khoản tiết kiệm với phần chắc chắn phải bỏ đi. Rẻ hơn ba mươi phần trăm mà bỏ đi một nửa thì đó là lỗ chứ không phải lãi.
Đi thử một lần với lượng nhỏ trước khi quyết chuyển hẳn. Một chuyến thử cho bạn biết giá thật, giờ nào có hàng đẹp và mình có kham nổi lượng tối thiểu hay không.
Mua và trữ lượng lớn
Chia ngay khi mang về. Đừng để nguyên bao.
Chia thành hũ nhỏ theo lượng dùng. Hũ lớn mở nhiều lần thì hút ẩm.
Trữ đông ba ngày cho đậu và gạo. Diệt trứng mọt.
Rửa và làm ráo rau củ trước khi cất. Nếu định trữ lâu.
Bọc riêng từng nhóm. Không để lẫn.
Ghi ngày mua lên mọi thứ. Bắt buộc với lượng lớn.
Dùng theo thứ tự vào trước ra trước. Tự động.
Chia sẻ với nhà khác nếu lượng quá nhiều. Cách thực tế.
Mua chung với một hai gia đình là cách hay. Chia lượng và chia tiền.
Chia trước khi về thì gọn hơn. Mang theo túi riêng.
Kiểm hàng ngay tại chỗ. Sau khi đi thì không đổi được.
Kiểm cả phần dưới của bao. Hàng kém thường ở dưới.
Mua chung với vài gia đình là cách giải quyết gọn nhất điều kiện lượng tối thiểu. Được giá đầu mối mà không phải trữ lượng vượt quá nhu cầu của nhà mình.
Chỗ trữ là điều kiện thật chứ không phải chi tiết phụ. Không có chỗ khô ráo và tủ đông đủ chỗ thì chuyến đi đầu mối chỉ chuyển lãng phí từ tiền sang thực phẩm.
Mua hàng chay online
Sàn online có nhiều hàng chay khó tìm ngoài chợ. Lợi thế chính.
Hàng nhập và hàng đặc thù thường chỉ có ở đó. Men dinh dưỡng, tempeh, hàng Đài Loan.
Giá thường rẻ hơn cửa hàng chay. Nhưng cộng phí giao.
Đọc mô tả và ảnh nhãn trước khi mua. Nhiều người bán đăng ảnh bảng thành phần.
Yêu cầu người bán gửi ảnh nhãn nếu chưa có. Quyền của người mua.
Xem đánh giá của người mua trước. Nhất là đánh giá có ảnh thật.
Tránh người bán mới không có đánh giá. Rủi ro.
Kiểm hạn dùng khi nhận hàng. Hàng online hay gần hạn.
Chụp ảnh khi mở hộp. Để khiếu nại nếu cần.
Mua lượng nhỏ lần đầu với người bán mới. Thử trước.
Giữ liên hệ với người bán tốt. Mua lại.
Gộp đơn để giảm phí giao. Tính vào giá.
Online đáng nhất với nhóm hàng khô đặc thù mà nơi bạn ở không có. Chúng không hỏng khi vận chuyển và chúng là lý do duy nhất khiến kênh này thật sự cần thiết.
Phí giao hàng phải cộng vào giá trước khi so sánh. Rất nhiều đơn nhìn rẻ hơn cửa hàng nhưng cộng phí thì đắt hơn, nhất là đơn nhỏ.
Nhóm không nên mua online
Rau lá và rau thơm. Dập và héo khi tới nơi.
Đậu hũ tươi. Không chịu được vận chuyển.
Nấm tươi. Nhớt.
Trái cây chín. Dập.
Hàng đông lạnh nếu giao không có dây lạnh. Rã rồi đông lại là hỏng.
Hàng cần chọn bằng mắt. Không sờ được.
Hàng giá rẻ bất thường. Thường có lý do.
Hàng không có ảnh nhãn. Không kiểm được thành phần.
Hàng của người bán không trả lời tin nhắn. Dấu hiệu xấu.
Dầu ăn vì nặng và phí giao cao. Mua tại chỗ rẻ hơn.
Gạo vì cùng lý do. Nặng.
Hàng cần dùng gấp. Giao chậm thì hỏng kế hoạch.
Nguyên tắc đơn giản là đừng mua online thứ mà bạn cần nhìn và sờ trước khi chọn. Toàn bộ nhóm tươi thuộc loại đó, và đó cũng là nhóm mà chợ gần nhà làm tốt hơn hẳn.
Hàng đông lạnh là nhóm rủi ro nhất. Nếu không chắc chắn về dây lạnh của bên giao thì đừng đặt, vì hàng rã rồi đông lại thì bạn không nhận ra được khi mở hộp.
Tính tổng chi phí thật
Giá hàng cộng phí giao cộng thời gian. Ba khoản.
Thời gian cũng là chi phí. Nhất là chuyến đi đầu mối lúc ba giờ sáng.
Cộng cả xăng xe và gửi xe. Khoản nhỏ nhưng có.
Cộng cả phần chắc chắn phải bỏ. Khoản lớn nhất thường bị quên.
Chia tổng cho lượng thật dùng được. Ra giá thật.
So giá thật đó với giá ở chợ lẻ. Lúc đó mới so đúng.
Nhiều chuyến đầu mối tính ra không rẻ hơn. Sau khi tính đủ.
Nhưng với nhóm hàng khô thì vẫn rẻ hơn rõ. Vì không bỏ gì.
Với rau củ cứng thì cũng còn lợi. Để được lâu.
Với nhóm tươi thì gần như luôn lỗ. Trừ khi nhà rất đông.
Làm phép tính này một lần rồi quyết. Không phải tính lại mỗi lần.
Ghi lại kết quả để nhớ. Sau vài tháng dễ quên.
Phần chắc chắn phải bỏ là khoản quyết định trong phép tính này và cũng là khoản hay bị bỏ qua nhất. Nó không xuất hiện trên hoá đơn nên không ai tính, nhưng nó là tiền thật.
Cách đơn giản nhất là thử một tháng rồi cân lượng bỏ đi. Con số đó trả lời câu hỏi rõ hơn mọi ước lượng, và nó khác nhau với mỗi gia đình.
