Bếp chay xay nhiều hơn bếp mặn rất nhiều. Pate phải xay, sốt hạt điều phải xay, sữa hạt phải xay, gia vị khô phải xay, nhân chả chay phải xay hoặc giã. Nhưng bốn việc đó cần bốn kết quả khác nhau, và dùng sai dụng cụ thì hoặc không mịn được hoặc mịn quá mức cần. Bài này nói ba dụng cụ hay gặp, chúng khác nhau ở đâu, và cần máy mạnh tới mức nào cho từng việc.
Máy xay sinh tố
Cho kết quả mịn nhất trong ba dụng cụ. Với chất lỏng.
Nhưng nó cần đủ chất lỏng mới chạy được. Hạn chế chính.
Xay khô trong cối lớn thì nguyên liệu văng lên thành. Không xuống lưỡi.
Vì vậy nó phù hợp sữa hạt và sốt. Nhiều nước.
Với pate thì phải cho dầu làm chất lỏng. Không cho nước.
Cho nước vào pate thì nó loãng và tách. Lỗi phổ biến.
Công suất dưới năm trăm oát thì khó xay hạt điều mịn. Con số tham khảo.
Máy yếu thì phải ngâm hạt lâu hơn. Bù lại được.
Hoặc lọc qua rây sau khi xay. Giải pháp.
Xay theo nhịp ngắn thay vì chạy liên tục. Máy không nóng.
Máy nóng làm dầu tách và vị đổi. Nhất là với hạt.
Cối thủy tinh nặng nhưng bền và không ám mùi. Đáng chọn.
Với bếp chay thì máy xay sinh tố dùng nhiều nhất cho sữa hạt và cho sốt hạt điều. Hai việc đó đòi độ mịn mà cối giã không đạt tới được.
Không cần máy công suất rất lớn nếu bạn chịu ngâm hạt đủ lâu. Ngâm bốn tiếng thay vì hai tiếng bù được phần lớn chênh lệch giữa máy thường và máy mạnh.
Máy xay cầm tay
Xay trực tiếp trong nồi. Không phải trút ra.
Rất tiện cho súp và sốt nóng. Công dụng chính.
Cũng là công cụ cứu sốt bị tách. Xay lại dựng nhũ tương.
Đây là công dụng đáng giá nhất của nó với bếp chay. Sốt thực vật dễ tách.
Xay được lượng nhỏ. Máy sinh tố thì không.
Làm mayonnaise chay thì máy cầm tay tốt hơn máy sinh tố. Lực xé tập trung.
Cốc cao và hẹp cho kết quả tốt nhất. Đi kèm máy.
Không xay được đồ khô. Hạn chế.
Không xay được hạt cứng chưa ngâm. Máy yếu hơn.
Rửa nhanh hơn máy sinh tố nhiều. Ưu điểm thực tế.
Chính vì dễ rửa nên người ta dùng nó thường xuyên hơn. Yếu tố quan trọng.
Giá rẻ hơn máy sinh tố. Đáng có.
Máy xay cầm tay là dụng cụ có tỷ lệ dùng trên giá cao nhất trong bếp chay. Rẻ, dễ rửa, và nó làm được hai việc mà máy sinh tố làm kém là xay lượng nhỏ và cứu sốt tách.
Nếu chỉ mua được một máy thì cân nhắc kỹ. Máy sinh tố cho sữa hạt mịn hơn, nhưng máy cầm tay được dùng nhiều hơn hẳn trong thực tế.
Cối giã và máy xay khô
Cối giã cho mùi mạnh nhất với gia vị. Vì không sinh nhiệt.
Máy xay sinh nhiệt làm bay một phần tinh dầu. Khác biệt thật.
Cối đá nặng và bền. Dùng cả đời.
Cối giã cho kết cấu thô có thớ. Khác kết cấu mịn của máy.
Với nhân chả chay thì kết cấu thô lại hay hơn. Miếng còn nguyên hình.
Giã đậu phộng cho món trộn thì cối tốt hơn máy. Máy làm nó thành bơ.
Giã sả và tỏi thì cối cho mùi mạnh hơn. Tế bào vỡ theo cách khác.
Nhưng cối chậm và mỏi tay. Hạn chế thật.
Máy xay khô cỡ nhỏ thì tiện cho gia vị. Cối nhỏ, lưỡi khô.
Nó xay được tiêu, quế, hạt ngò. Nhanh.
Cũng xay được nấm khô thành bột nấm. Công dụng đáng biết.
Xay theo nhịp ngắn để máy không nóng. Giữ mùi.
Cối giã vẫn có chỗ không thay được trong bếp Việt. Sả, tỏi và đậu phộng giã cho kết quả mà máy không cho, và đó là những nguyên liệu bếp chay dùng hằng ngày.
Một máy xay khô nhỏ thì rất đáng cho việc tự làm bột nấm. Xay nấm đông cô khô thành bột là cách thay bột nêm hiệu quả nhất, và nó chỉ cần một cái máy rẻ tiền.
Chọn máy đủ mạnh
Công suất không phải chỉ số duy nhất. Thiết kế lưỡi cũng quan trọng.
Nhưng dưới ba trăm oát thì khó làm việc nặng. Ngưỡng thấp.
Năm trăm tới tám trăm oát là đủ cho bếp gia đình. Khoảng hợp lý.
Trên một nghìn oát thì dành cho việc chuyên. Không cần cho nhà.
Cối thủy tinh bền hơn cối nhựa. Và không ám mùi.
Cối nhựa nhẹ hơn và không vỡ. Đánh đổi.
Lưỡi tháo rời được thì dễ rửa. Yếu tố thực tế.
Máy dễ rửa thì được dùng nhiều hơn. Điều này quan trọng hơn công suất.
Máy khó rửa thì nằm trong tủ. Thực tế phổ biến.
Kiểm xem có phụ tùng thay thế không. Gioăng và lưỡi hay hỏng.
Máy có nhiều phụ kiện thường ít dùng hết. Đừng trả tiền cho chúng.
Bảo hành và nơi sửa gần nhà thì đáng cân nhắc. Yếu tố thật.
Yếu tố quyết định máy có được dùng hay không là nó dễ rửa tới mức nào. Một cái máy mạnh mà rửa mất mười phút thì sau hai tuần sẽ nằm trong tủ.
Mua máy vừa tiền dễ rửa tốt hơn máy đắt nhiều phụ kiện. Với bếp gia đình thì hiếm khi bạn chạm tới giới hạn công suất của một máy năm trăm oát.
Dùng đúng dụng cụ cho đúng việc
Sữa hạt thì máy xay sinh tố. Cần mịn và cần chất lỏng.
Sốt hạt điều thì máy xay sinh tố. Cũng vậy.
Pate thì máy xay sinh tố với dầu, hoặc máy xay thịt. Tuỳ kết cấu muốn.
Súp nóng thì máy xay cầm tay. Xay trong nồi.
Mayonnaise chay thì máy xay cầm tay. Lực xé tập trung.
Cứu sốt tách thì máy xay cầm tay. Công cụ duy nhất hiệu quả.
Gia vị khô thì máy xay khô hoặc cối. Không dùng máy sinh tố.
Bột nấm thì máy xay khô. Cần thật mịn.
Sả và tỏi thì cối giã. Mùi mạnh hơn.
Đậu phộng cho món trộn thì cối giã. Giữ được hạt thô.
Nhân chả chay thì cối giã hoặc máy xay thịt. Không xay sinh tố.
Nhân xay sinh tố thì nhão và mất kết cấu. Lỗi hay gặp.
Sai lầm phổ biến nhất là dùng máy xay sinh tố cho mọi việc. Nó rất tốt cho nhóm cần mịn và cần chất lỏng, còn với nhân và gia vị thì nó cho kết quả sai hẳn.
Một máy xay cầm tay và một cối giã là bộ đôi phủ được nhiều việc nhất với chi phí thấp nhất. Máy xay sinh tố chỉ thật sự cần nếu bạn làm sữa hạt thường xuyên.
