Ba thiết bị này được nhắc tới nhiều nhất trong mọi danh sách dụng cụ cho bếp chay, và cả ba đều được quảng cáo là thay đổi cách bạn nấu. Với bếp chay thì đánh giá thật khác nhau khá xa: một cái giải quyết đúng điểm nghẽn lớn nhất, một cái hữu ích nhưng không thiết yếu, và một cái thì đáng hay không phụ thuộc hoàn toàn vào việc bạn có uống sữa hằng ngày hay không. Bài này nói thẳng về từng cái.
Nồi áp suất
Nó giải quyết đúng điểm nghẽn lớn nhất của bếp chay. Thời gian luộc đậu.
Đậu gà luộc nồi thường mất một tiếng. Nồi áp suất khoảng hai mươi phút.
Đậu đỏ và đậu đen cũng rút tương tự. Một phần ba thời gian.
Gạo lứt cũng nhanh hơn nhiều. Từ bốn mươi phút xuống mười lăm.
Măng khô cũng vậy. Nhóm cần ninh lâu.
Nước dùng rau củ thì rút xuống còn nửa. Vị vẫn đậm.
Nó cũng tiết kiệm ga hoặc điện. Vì nấu nhanh hơn.
Nó không phải trông chừng. Cắm rồi làm việc khác.
Loại điện có hẹn giờ thì tiện nhất. Đặt trước.
Loại cơ thì rẻ hơn nhưng phải canh. Vẫn tốt.
Nhược điểm là chiếm chỗ và nặng. Yếu tố thật.
Và phải học cách dùng an toàn. Không khó.
Với bếp chay thì nồi áp suất là thiết bị đáng mua nhất trong ba cái. Nó nhắm đúng vào nhóm đậu hạt, mà đậu hạt lại là nguồn đạm rẻ nhất và cũng là thứ tốn thời gian nhất.
Nó biến đậu từ thứ phải lên kế hoạch trước thành thứ nấu được trong ngày. Đó chính là lý do nhiều người ăn chay không ăn đậu thường xuyên dù biết nó rẻ và tốt.
Nồi chiên không khí
Nó là lò nướng nhỏ có quạt. Không phải nồi chiên.
Rất tốt cho đậu hũ và rau củ nướng. Hai việc chính.
Đậu hũ 190 độ trong mười bốn phút. Không cần dầu nhiều.
Cũng rất tốt để hâm bánh mì và đồ chiên nguội. Giòn lại như mới.
Cũng dùng để sấy nấm và làm ruốc. Công dụng ít ai biết.
Nó nhanh hơn lò nướng và không phải làm nóng lâu. Ưu điểm thật.
Nhưng nó không thay được chảo. Món cần dầu bao quanh thì không làm được.
Nó cũng làm khô nhanh nên món dễ xác. Phải canh.
Dung tích nhỏ nên phải chia mẻ. Bất tiện với gia đình đông.
Chiếm chỗ đáng kể trên bàn bếp. Yếu tố thật.
Nếu đã có lò nướng thì nó chỉ thêm sự tiện. Không mở ra việc mới.
Nếu chưa có lò thì nó đáng hơn nhiều. Thay được phần lớn việc của lò.
Nồi chiên không khí đáng hay không phụ thuộc vào việc bạn đã có lò nướng chưa. Chưa có lò thì nó là lựa chọn tốt hơn cả lò vì nhanh và không cần làm nóng.
Nó cũng đáng nếu nhà bạn ăn nhiều đậu hũ nướng và rau củ nướng. Hai món đó nó làm rất tốt và làm nhanh hơn mọi cách khác.
Máy làm sữa hạt
Nó xay và nấu trong một bước. Ưu điểm chính.
Cũng lọc luôn với một số loại. Tuỳ máy.
Quy trình từ hai mươi phút xuống còn vài phút thao tác. Phần chờ thì máy tự làm.
Rất tiện nếu nhà uống sữa hằng ngày. Điều kiện quyết định.
Không đáng nếu chỉ thỉnh thoảng làm. Máy nằm trong tủ.
Nó cũng nấu được cháo và súp. Công dụng phụ.
Cũng làm được sữa đậu nành đặc cho việc làm đậu hũ. Đáng cho ai làm đậu hũ tại nhà.
Nhược điểm lớn nhất là rửa. Nếu khó rửa thì sẽ ít dùng.
Chọn loại có chế độ tự rửa. Yếu tố quan trọng nhất.
Dung tích thường nhỏ, khoảng một lít. Đủ cho hai người.
Giá không rẻ. Tính theo tần suất dùng.
Máy xay sinh tố cộng nồi thường làm được cùng việc. Chỉ mất thêm thời gian.
Phép tính đúng là so giá máy với lượng sữa hộp bạn đang mua mỗi tháng. Nhà uống sữa hằng ngày thì nó hoàn vốn khá nhanh, còn nhà uống thỉnh thoảng thì không bao giờ.
Tiêu chí chọn quan trọng nhất là chế độ tự rửa. Máy không tự rửa thì sau ba tuần bạn sẽ quay lại mua sữa hộp, và đó là điều xảy ra với phần lớn người mua.
Những thiết bị khác
Lò nướng thì rất hữu ích nhưng chiếm chỗ. Nếu có chỗ thì nên có.
Máy làm sữa chua thì không cần. Ủ trong nồi cơm điện được.
Máy sấy thực phẩm thì chỉ đáng nếu bạn sấy nhiều. Lò làm được.
Nồi cơm điện thì gần như nhà nào cũng có. Cũng ninh và hấp được.
Nồi cơm điện ủ sữa chua rất tốt. Chế độ giữ ấm.
Máy ép chậm thì không cần cho bếp chay. Nước ép không phải nền của bữa.
Máy đánh trứng cầm tay thì dùng cho việc làm bánh. Không thiết yếu.
Cân bếp thì rất đáng và rất rẻ. Định lượng chính xác.
Nhiệt kế thực phẩm rẻ và đáng. Kiểm dầu và kiểm tủ lạnh.
Cối tiêu thì đã nói, rất đáng. Rẻ nhất trong nhóm đáng.
Hai thứ rẻ nhất mà đáng nhất là cân bếp và cối tiêu. Cộng lại vẫn rẻ hơn bất cứ thiết bị điện nào.
Thiết bị điện thì mua từng cái một. Dùng quen rồi mới mua cái tiếp.
Thứ tự ưu tiên hợp lý cho bếp chay là cối tiêu, cân bếp, nồi áp suất, rồi mới tới các thiết bị khác. Hai thứ đầu rẻ mà dùng hằng ngày, còn nồi áp suất thì giải quyết điểm nghẽn thật.
Đừng mua nhiều thiết bị cùng lúc. Bếp nhỏ thì chỗ là giới hạn thật, và thiết bị không dùng tới thì chiếm chỗ của thứ bạn dùng.
Tính đáng hay không
Chia giá thiết bị cho số lần dự kiến dùng trong hai năm. Phép tính đơn giản.
Dùng hằng ngày thì gần như luôn đáng. Chi phí mỗi lần rất nhỏ.
Dùng hằng tuần thì thường đáng. Tuỳ giá.
Dùng hằng tháng thì hiếm khi đáng. Thay bằng cách thủ công.
Ước lượng tần suất thật chứ đừng ước lượng lạc quan. Ai cũng ước lượng cao hơn thực tế.
Hỏi mình đã làm việc đó bằng tay bao nhiêu lần trong tháng vừa rồi. Con số thật.
Nếu chưa từng làm thì thiết bị không làm bạn bắt đầu. Sự thật khó chịu.
Mua thiết bị không tạo ra thói quen. Nó chỉ làm thói quen sẵn có dễ hơn.
Đây là lý do nhiều thiết bị nằm trong tủ. Mua để mong đổi thói quen.
Tập thói quen bằng cách thủ công trước. Rồi mới mua.
Mượn hoặc thử của người quen trước khi mua. Nếu được.
Cân nhắc chỗ để trước khi mua. Bếp nhỏ thì đây là giới hạn thật.
Nguyên tắc quan trọng nhất là thiết bị làm dễ hơn một thói quen đã có chứ không tạo ra thói quen mới. Mua nồi áp suất vì muốn bắt đầu ăn đậu thì nó sẽ nằm trong tủ, còn mua vì đã ăn đậu hằng tuần thì nó rất đáng.
Thử bằng cách thủ công trong một tháng trước khi quyết. Một tháng đủ để biết bạn có thật sự làm việc đó thường xuyên hay không, và câu trả lời thường khác với dự đoán ban đầu.
